Krótka historia komunikacji miejskiej w Białymstoku

UWAGA:

Zamieszczone w artykule zdjęcia pochodzą dzięki uprzejmości Pana Tomasza Wiśniewskiego ze zbiorów autora.

Datę 1426 rok wzmiankowaną w dokumencie przyjmuje się jako pierwszą wiarygodną wiadomość o Białymstoku. Prawa miejskie otrzymał w 1692 roku. Pod koniec XVIII wieku miasto liczyło koło 3400 mieszkańców. Akcja Anonimowego Towarzystwa Białostockich Tramwajów Konnych- 1895

Za Branickiego kursowali po mieście dorożkarze. Z poczty konnej służącej zasadniczo potrzebom dworu (na stałe "zatrudniono" 18 koni) korzystali również kupcy i dygnitarze. Dyliżanse, pocztowe omnibusy spełniały rolę dzisiejszych autobusów i pociągów. Tak było do końca XIX wieku. Początki nowoczesnej komunikacji miejskiej w Białymstoku należy datować na 1893 rok. Duma czyli rada miasta zawarła umowę z Leontijem Timofiejewiczem Feldzerem "na urządzenie i eksploatację tramwaju konnego". Wkrótce ukonstytuowało się belgijskie Anonimowe Towarzystwo Białostockich Tramwajów Konnych.

Fragment dokumentu mówiącego o uruchomieniu pierwszego tramwaju konnegoPo 2 latach w październiku 1895 roku na tory 15 kilometrowej trasy wtoczyły się pierwsze wagoniki popularnej "konki". Regularne kursy uruchomiono rok później. Główna trasa wiodła od dworca kolejowego, Nowoszosejną (Sw. Rocha), Lipową, Bazarną (Rynek Kościuszki), Niemiecką (Kilińskiego), Instytutową (Pałacowa), Aleksandrowską (Warszawską), Pruską (Świętojańską) do Stacji Zacisze w Zwierzyńcu. Druga linia prowadziła od Bazarnej, Nikołajewską (Sienkiewicza) do Dworca Poleskiego (Fabrycznego). Trzecia lina wiodła z Dworca Poleskiego, Nikołajewską, Niemiecką, Aleksandrowską do Prudskiej. "Konka" była jednym z wielu etapów cywilizacyjnego doposażania miasta.

W1890 roku ruszyła pierwsza włókiennicza maszyna parowa. Rok później pojawił się telefon i telegraf. W 1892 pierwszym odcinkiem wodociągów popłynęła woda a od 1897 roku rozpoczęła się masowa elektryfikacja miasta.

Historia "konki" wyglądała mniej więcej tak. Kilku finansistów z Brukseli przeczytało w prasie, że gdzieś tam na wschodzie, w carskiej Rosji, w mieście choć nie gubernialnym, ale dynamicznie rozwijającym się, cierpią na brak komunikacji miejskiej. Gdy Duma ogłosiła przetarg na budowę trakcji konnych trwamwajów licytację "w cuglach" wygrali Belgowie. Pieniędzy jednak brakowało. Należało wykonać kosztowny projekt, położyć szyny, zainstalować zwrotnice. Niezbędna okazała się budowa zajezdni, stajni, zakup koni i specjalnych krytych wagoników. Zajezdnia Konki 1897 r.Zanim więc "konka" wyjechała na ulice Białegostoku, w Belgii i w Rosji zaczęły krążyć numerowane akcje, kuszące zyskami z dywidend. Towarzystwo, które akcje emitowało zarejestrowano 11 czerwca 1895 roku. Kapitał założycielski wynosił 1150000 belgijskich franków. Wartość akcji wyceniono na 100 franków. Po roku kupony - dywidendy realizowano w banku. Jej wysokość zależna była od rzeczywistych zysków towarzystwa.

Historia komunikacji miejskiej w Białymstoku zaczyna się więc w  w 1895 roku. Szybko zbudowano jednotorową linię z mijankami (m.in. w rynku, na Świętojańskiej) i przystankami. "Konka" ruszyła. Początkowo na kołach żelaznych, później ogumionych. Bilet kosztował: 5 kopiejek w II i 3 kopiejki w III klasie. Zniżkę mieli uczniowie gimnazjum, za darmo jeździli policjanci i dzieci do lat 6. Pasażerowie II klasy mieli zapewnione miejsca bardziej oddalone od ciągnących wagonik koni i niemiłych zapachów. Poprzecznie ustawione ławki posiadały obrotowy mechanizm. Mijanka na rynku 1897 r.Przy tej konstrukcji nie zachodziła potrzeba budowy pętli dla zmiany kierunku jazdy. Na końcowym przystanku konie przeprzęgano a oparcia ławek ustawiali sami pasażerowie. Spółka dysponowała 39 wagonikami. Na trasie stale kursowały 23 wagony, a zimą 16 krytych i ogrzewanych! Wagon letni - bardziej przewiewny - nie posiadał ścianek bocznych, co pozwalało na sprawniejsze wsiadanie pasażerów na całej jego długości. Wagonik ciągnęła para koni. "Pod górkę" doprzęgano dodatkowego konia. Operacja odbywała się bez zatrzymywania pojazdu. Po wykonaniu zadania woźnica odprowadzał konia na poprzednie stanowisko, gdzie czekał kolejnego tramwaju. Prędkość jazdy porównywalna była z lekkim truchcikiem koni.

 

 

 



 

Komunalny Zakład Komunikacyjny Sp. z o.o. w Białymstoku: Sąd rejestrowy: Sąd Rejonowy w Białymstoku XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego krs-0000029127 . NIP: 542-000-02-22. Kapitał zakładowy: 16 335 000,00 zł. Kontakt: kzk@kzk.pl

Copyright by KZK © 1991-2013